Çarşamba, 29 Mart 2017

“Çeviri Sanatı ve Akıllı Çevirmen” – Eymen Hamza

Özellikle Abdullah Muhaysini’nin videolarını çevirmesiyle tanınan Eymen Hamza, çeviri konusundaki deneyimleriyle ilgili bir yazı kaleme aldı. Küresel Analiz olarak ilginize sunuyoruz:

ÇEVİRİ SANATI

Çeviri iki kısımdır:

1-Anadilden yabancı dile

2-Yabancı dilden anadile

İkinci kısım birinci kısımdan yaklaşık on kat daha kolaydır.

Burada ele alacağımız ise ikinci kısımdır.

Bu kısımda özel olarak Arapça’dan Türkçe’ye çeviriden söz edeceğiz.

1- Çevirisini yapacağımız metin  ses kaydı mı, yazılı mı, hem sesli hem görüntülü mü yoksa hem sesli hem görüntülü hem de yazılı mı bakarız.

2- Çevirilecek ses kaydı/yazı/video bir bütün olarak incelenir. Anlatilanlarin ne oldugu, temasinin ne oldugu, konusunun ne oldugu, içeriğinde ne olup ne olmadığı öğrenilir.

3- Çevirisinin nasil yapilacagina dair çevirisi yapılacak materyal baştan ele alinir. Nerelerde zorlanilacagi tespit edilmeye çalışır.

4- Tekrar başa gelerek hızlı bir şekilde bilinmeyen kelimeler (sadece) işaretlenir. Anlaşılmayan/duyulmayan/okunmayan kelimelerin ne olduğu çözülmeye çalışılır.

5- Bilinmeyen kelimeler çoksa önce sözlük kullanılarak kelimelerin anlamları not alınır. Çok değilse çevirme işlemine başlanır.

6-Başlangıçtaki klasikleşmiş girişlerin çevirisi önemsizdir. Okuyucu/izleyici/dinleyicinin bildiği şeyleri çevirmek gereksizdir. Mesela “Bismillahirrahmanirrahim” “Es selamu aleykum ve rahmetullahi ve berekatuhu” vb.

7-Çeviri ve altyazının merak edileceği anı tahmin etmek ve hatasız, vurgulu güzel bir başlangıçla orjinalle bütünlüğü sağlamak gerekir.Özellikle video ve ses kayıtlarında ilk saniyelerde dikkatler görselde ve seslerin üzerindedir. Altyazı arka plandadır. İzleyici/dinleyici/okuyucunun “ne dedi acaba” diye merak ettiği andan itibaren çevirmenin asıl görevi başlamıştır.

8-Cümleler bir bütün olarak alınir. Evvela özne ve yüklemin ne olduğu tespit edilir. Daha sonra diğer kelimeler cümle içerisinde uygun yere konulur. Bunu yap-boz oyununa benzetebiliriz. Bütün parçaları elinde birleştirdikten sonra yerine koymak istersen zorlanırsın. Ama parçaları tek tek alıp nereye ait diye baktıktan sonra yerleştirirsen zorlanmazsın.

9-Orjinaldeki vurgu hangi kelimede ise çeviride o vurgunun belirtilmesi lazımdır.Yoksa şekil olarak doğru çeviri, verdiği mana olarak yanlış çeviri olur. Bu vurgulama işlemini cümlenin tam manasını veremediğimiz zaman da kullanabiliriz.

Not: Türkçe cümlelerde vurgu daima yüklemden bir önceki kelimedir.

10- İçerisinden bir türlü çıkamadığımız cümle ve kelimelerle zaman kaybetmek yerine sonraki cümleye atlayıp daha sonra rahat kafayla takıldığımız yere tekrar dönmeliyiz.

11- Çok uzun veya zor cümleleri kolay çevirmenin yolu:

Evvela orjinaldeki detay, örnekleme, sıfatlandırma, betimleme gibi detayları sil. Geriye kalan cümlenin ana iskeletini yakala. Ondan sonra kelimeleri yap-boz tekniğiyle yerleştir.

Not: Arapça cümle ve tamlamaların yapısı Türkçe ile terstir. Örneğin “باب كبير اسود “sıfat tamlamasının çevirisi “siyah, büyük bir kapı”dır.

GENEL BAZI NOTLAR

– Evvela korkuyu yenmek gerekir. Kişi bilmediği anlamadığı yazı veya sözü çevirmekten korkar. Bu korku olduğu müddetçe en basit bir cümleyi çevirmek bile zor olur. Bu korku yenmenin yolu 2. ve 3.adımları uygulamaktır.

-Çeviri hızlı ve düzgün olmalıdır. Güncel bir şey ise hızı önemlidir. Güncel değilse düzgünlüğü önemlidir.

– Çeviri yapabilmek için %100 anlamış olma şartı yoktur. %30’unu anlamış olmak yeterlidir. Çünkü; tekrar ederek, sözlükten bakarak ve başkasından yardım alarak çeviri yapılabilir.

-Çevirdiğimiz şeyin %100 anlaşılır olması şartı da yoktur. Çünkü normal bir insan kendi bir metni okuduğunda veya konuşmayı dinlediğinde zaten %100’ünü anlamaz.

-Bütün kelimelerin anlamlarını bilmek herşeyi çevirebilmek veya anlayabilmek değildir.

-Çeviride kendimize %70 barajı koymalıyız. Çeviri de %70’lik bir başarı yakalayamıyorsak çeviri yayınlanmamalıdır. Oluşacak yanlış anlama ve meydana gelecek tenkitler bizi çeviriden soğutabilir.

– %90’nın üstüne çıkmaya da çalışmamalısın. Sadece Allah’in kitabı mükemmeldir. Boşuna zaman kaybetme.

AKILLI ÇEVİRMEN

-Yabancı dil kişinin sermayesidir. Bunu en iyi şekilde değerlendirmeyi bilmelidir. Bilgisi nerde nasil kullanacagini bilmelidir

-Çevirmenlik aslında seviyesi düşük bir meslektir. Kul köle olmaya kadar götürebilir kişiyi. Ama müslüman sadece Allah’a kul köle olur

-Akıllı çevirmen maksadını ve niyetini belirler ona göre hareket eder. Müslüman amellerinde ihlası ön planda tutmalıdır.

-Akıllı çevirmen, bir plan ve hesaba göre çeviriler yapar. Rastgele her önüne geleni çevirmez

-Akıllı çevirmen iyi çeviri yapan değildir

-Akıllı çevirmen neyi, ne zaman, niçin, nasıl çevireceğini bilir.

Aynı şekilde neyi, ne zaman, niçin, nasıl çevirmemesi gerektiğini de bilir

-Akıllı çevirmen daima kelime haznesini geliştirdiği gibi başka diller de öğrenir ve kendisini de başka yönlerden geliştirir.

-Akıllı çevirmen yeni kelimeleri sözlüğe başvurmadan cümle içerisinde öğrenir.

-Akıllı çevirmen cesaretli ve aynı zamanda mantıklı hareket eder. Anlamını bulamadığı kelimelere kendisi kelime uydurur.

-Akıllı çevirmen net karşılığı olmayan kelimeleri okurlara öğreterek çevirmekten kurtulur.

-Akıllı çevirmen açıklarını hatalarını örtecek yollar hileler bulmalıdır

-Akıllı çevirmen HAFIZAsını geliştirir. Bir cümleyi çevirirken on defa dönüp bakmaz. Cümle, paragraf ve metinleri tek okuyuşla aklında tutar

-Akıllı çevirmen bir kelimeye ikinci defa sözlükten baktığında kendinden utanır.

* * *

Burada yazacaklarım ilerde yazmayı düşündüğüm kitabın konusudur. Ümmete faydalı olması ümidiyle …

Yazan: Eymen Hamza (@EymenHamza_3)

26 Şubat 2017

Küresel Analiz

BU HABERLER DE VAR!

Makdisi: “önce Tevhid, daima Tevhid”

Filistin asıllı olup Ürdün’de yaşayan ilim adamı Ebu Muhammed el Makdisi’nin tevhidin ön planda tutulmasına …

Ey Şam halkı, savaşınız ya ölüm ya da zillet! – Dr. Abdullah Muhaysini

Suud asıllı olup Suriye’de zalim Esed rejimine karşı Müslümanların yanına hicret eden Dr. Abdullah Muhaysini, …